فتوسل
فتوسلها (Photo-cell یا فوتوسل)
حسگرهایی هستند که شدت نور محیط را تشخیص میدهند و بر اساس آن خروجی الکتریکی تولید میکنند. این تجهیزات در کاربردهای مختلفی مانند روشنایی خیابانی، کنترل روشنایی فضای داخلی، سیستمهای امنیتی و اتوماسیون صنعتی به کار میروند. از لحاظ عملکرد، فتوسلها را میتوان به دو نوع اصلی تقسیم کرد:
۱. فتوسلهای مقاومتی (LDR / Photoresistor): در این نوع، مقاومت با تغییر میزان نور تغییر میکند. در نور زیاد مقاومت کم و در نور کم مقاومت زیاد میشود. این فتوسلها اقتصادی و ساده هستند و اغلب در دستگاههای پایه و کنترلهای روشنایی ساده استفاده میشوند.
۲. فتوسلهای نیمهرسانا (Photodiode / Phototransistor): در این مدلها، نور باعث ایجاد جریان الکترونیکی در ماده نیمهرسانا میشود. این نوع دقیقتر، سریعتر و پایدارتر از LDR است و در کاربردهای صنعتی، سیستمهای دقیق اندازهگیری و کنترلهای حساس به نور به کار میرود.
از نظر کاربرد، فتوسلها میتوانند به فتوسلهای روشنایی معابر (برای خاموش/روشن کردن چراغها بر اساس تاریکی و روشنایی)، فتوسلهای ایمنی (برای تشخیص حضور اشیا یا افراد) و فتوسلهای صنعتی (برای کنترل ماشینآلات و فرآیندها) طبقهبندی شوند. همچنین در انتخاب فتوسل، معیارهایی مانند نوع خروجی (آنالوگ یا دیجیتال)، برد تشخیص، زاویه دید و مقاومت در برابر شرایط محیطی (گرد و غبار، رطوبت) اهمیت دارد.
از جمله برندهای ایرانی فعال در زمینه تولید فتوسل و سنسورهای نوری میتوان به موارد زیر اشاره کرد (در زمینه کنترل روشنایی و اتوماسیون):
• شرکت پارس فانال (فتوسلهای صنعتی و روشنایی)
• شرکت ایران ترانسفو (فتوسلهای توان و روشنایی)
• الکتروپارس (فتوسل و تجهیزات الکترونیکی)
و از برندهای خارجی شناختهشده در این حوزه:
• Schneider Electric (فرانسه) – فتوسلهای صنعتی و روشنایی
• Siemens (آلمان) – سنسورهای نوری و فتوسلهای صنعتی
• Omron (ژاپن) – فتوسلهای دقیق برای اتوماسیون
• Legrand (فرانسه) – فتوسلهای کاربردی برای روشنایی
• Eaton / Cooper (آمریکا) – فتوسل و کنترلکنندههای روشنایی
